Lekker van twee walletjes eten

garnaal-david-christiaan
Garnaal, David Christiaan

In december duurt het even voordat het wilde geraas wordt gestaakt. We rennen en hollen van de ene traditie naar de andere in de vorm van feest, viering, diner, lunch, borrel. We snakken naar adem om de eindstreep van het kalenderjaar te halen. Een soort fileleed op de vierkante meter van ons privé bestaan. Stress, irritatie, ergernis en boosheid liggen op de loer. Bij teveel stress verschijnt er soms een waas voor je ogen, heb je moeite je evenwicht te bewaren en slaat je bloeddruk op hol. Om over je hartslag nog maar te zwijgen. We zijn ons er allemaal van bewust, we willen het wel anders en tegelijkertijd doen we er allemaal aan mee. De paradox van de moderne mens? Als je hard loopt, zie je niet meer hoe mooi het om je heen is. Als je stil zit en de tijd neemt, zie je ook in donkere tijden lichtpuntjes. Ik zag er vandaag twee in de keten van de vooruitgang. Over kanoeten en garnalen.

Kanoeten

Ruim vijftien tot twintig jaar geleden nam het aantal kanoeten in de Waddenzee schrikbarend af met wel zo’n 75%. De kanoet- een kleine steltloper- liet de Wadden links liggen omdat hij te weinig nonnetjes kon vinden om zijn maag te vullen. Het kleine kanoetje is dol op kleine schelpje, nonnetjes, waarvan hij er zo’n 500 per dag eet voordat hij naar het koude noorden doorvliegt voor het broedseizoen. De grote boosdoener waren de mechanische kokkelvissers die de waddenbodem jarenlang ernstig verstoorden en beschadigden met hun grote ‘stofzuigers’ die de kokkels aan boord zuigen. De schelpen van de nonnetjes werden door deze mechanische kokkelvisserij mee opgevist of beschadigd. De sloop van het leefgebied van dit schelpdiertje was het trieste resultaat. Wegens voedseltekort weken de kanoeten uit naar Engeland en de westkust van Frankrijk.

kanoet

Dankzij een stevige lobby van natuurbeschermers en wetenschappers werd de mechanische kokkelvisserij vanaf 2005 verboden en uitgekocht voor zeker 100 miljoen euro uit het Waddenfonds. Langzamerhand groeit het aantal nonnetjes en kokkels in de Waddenzee weer en daarmee de hoeveelheid kanoeten. Nog even en het aantal is weer terug op het oude niveau. Een mooi lichtpuntje lijkt me zo.

Garnalendoppen

In de garnalenvisserij, de landbouw en de bloementeelt zijn ook lichtpuntjes te zien. Van Lauwersoog tot aan de Wieringermeer waait de verduurzamingswind stevig. In Lauwersoog staan compleet nieuwe garnalenpelmachines waardoor de energieverslindende transporten naar Marokko bijna tot het verleden behoren. De garnalenpellerij van Telson in Lauwersoog produceert 25 ton afval per week aan omhulsels van de garnalen, garnalendoppen genoemd. Wetenschappers zijn dit jaar begonnen aan een experiment in Noord-Holland en Friesland van vier jaar om te onderzoeken of de doppen gebruikt kunnen worden als een natuurlijke vorm van onkruidbestrijding en gewasbescherming bij de teelt van bloembollen en pootaardappelen.

Een sprookje? Niet bepaald: uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de stoffen die in garnalendoppen zitten een gunstige werking hebben op de natuurlijke weerbaarheid en vruchtbaarheid van bodem en gewassen. De garnalendoppen bestaan voor een groot gedeelte uit chitine dat “een selectieve anti-microbiële werking heeft en de bodemmicrobiologie positief beïnvloedt, waardoor de bodemweerbaarheid voor diverse ziekten en plagen verbetert.” Ook is aangetoond dat chitine de aanwezigheid van  de wormpjes, aaltjes, sterk kan verminderen. Juist in de bollen- en pootgoedteelt zijn aaltjes en diverse schimmels oorzaak van veel verlies. Twee vliegen in een klap als het experiment slaagt: minder chemische middelen om gewassen te beschermen en minder afval van de garnalenpellerij.

Dominee en handelsman

De uitkoop van de kokkelvissers en het experiment met garnalendoppen zijn beide mogelijk gemaakt met fikse bijdragen uit het Waddenfonds. Dit fonds begon met 800 miljoen euro uit de opbrengsten van gaswinning in de Waddenzee. Bijna tien jaar tot en met de dag van vandaag wordt dit gasgeld gebruikt voor goede doelen zoals natuurherstel en duurzaamheid in het waddengebied. En zo profiteren de dominee en de handelsman allemaal een beetje van de omstreden gaswinning in het waddengebied. Een gevalletje van lekker van twee walletjes eten?

Bronnen De Volkskrant 08122016, website Greenport NHN, Waddenfonds,Vara’s Vroege Vogels 05122016, www.beleefdewadden.live/2016/06/30 het dossier garnaal

Tip: Koos van Zomeren, Klein kanoetenboekje ( 2003).

Een reactie plaatsen

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.