Meester  in Midsland

Geplaatst door

Wandelend op  het land op weg naar het strand is daar die dekselse duinovergang  met vermoeiende meters door  het zachte, rulle zand. Als je eenmaal het duin over bent, is de beloning een mooi vergezicht. Op Terschelling heet zo’n overgang een jouw. In Midsland staat de enige VMBO school van Terschelling  die met het nodige gevoel voor symboliek naar zo’n overgang is genoemd: ‘t Schylger Jouw. Hoe was het schoolse leven vijftig jaar geleden op Terschelling? Het verhaal van Meester  Rikus van der Veen, docent en adjunct-directeur  van 1958 tot 1990 in Midsland.

Rikus van der Veen groeide vanaf 1933 op in OostGroningen. Hoe komt een Groninger op  Terschelling als leraar? Ik deed mijn opleiding op de Kweekschool van Winschoten en was toen bevoegd voor zes vakken. Ik moest toen net als iedere jongeman  twee jaar militaire dienstplicht vervullen. Er waren wel  uitzonderingen op deze regel, bijvoorbeeld voor onderwijzers in bepaalde gemeente zoals Terschelling waardoor je  maar 1 jaar in dienst moest. Dat sprak me wel aan. Zo kwam ik na 1 jaar dienstplicht, in 1958 als docent naar Terschelling om er vervolgens  tot vandaag nooit meer weg te gaan.    De VMBO school van Midsland heeft een lange voorgeschiedenis: Eerst  als ULO  (Uitgebreid Lager Onderwijs) samen met  het Lager Onderwijs. De lagere school en de ULO hadden in de jaren dertig ieder drie gescheiden lokalen. In 1939 zitten er 39 jongens en meisjes op de MULO ( Meer Uitgebreid Lager Onderwijs). In 1968 telde de school 144 leerlingen, 7 leerkrachten en 6 lokalen plus een gymzaal. De  MULO verandert vanwege de Mammoetwet  in MAVO.  In 1974  krijgt de school een nieuwe gebouw  met een nieuwe naam:  t Skylger Jouw. De veranderingen gaan maar door in het  onderwijs: De MAVO verandert  in 1999 in VMBO: Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs. Op Terschelling  beter bekend als  ’t Schylger Jouw, tegenwoordig in  een modern gebouw, samen met de bibliotheek. Ook voor Terschelling geldt dus dat in het onderwijs de enige constante de verandering is. Momenteel  heeft de school nog zo’n 150 leerlingen. Van der Veen: Misschien gaan  de betere leerlingen nu  op jongere leeftijd naar de wal terwijl ze in mijn tijd langer op het eiland bleven.

De jaren vijftig: een echte mannenwereld voor de klas: Meester van der Heide, Faber, Sluiter, Witvoet, Gaasbeek en Van der Veen. En 1 mevrouw: mejuffrouw Pals. Van der Veen: Ja meester, ik word nog steeds niet Rikus genoemd, maar  meester Van der Veen . Ook al  zal zijn oud-leerlingen nu boven de zestig , ze krijgen zijn voornaam niet over hun lippen. De school? Dat waren vier klassen met ruim honderd leerlingen. Een hecht docententeam dat alles zelf deed. Allemaal fulltime.

Van der Veen: In de jaren vijftig kregen de leerlingen 36 lesuren van 45 minuten gedurende zes dagen per week. Op maandag, woensdag en vrijdag 7 lesuren en op de andere drie dagen  5 uur. Ook op zaterdag dus. We gingen op huisbezoek en gaven  na schooltijd nog extra lessen algebra, meetkunde en natuurkunde. Vanaf 1968 gingen we met de invoering van de Mammoetwet vijf dagen naar school. Het hoofd der school werd directeur, de school kreeg een adjunct-directeur en een conciërge. Eerst in de persoon van oud-slager Donkerbroek, later kwam daar bakkersknecht De Bruin nog bij. Kleinere groepen, meer parttime-docenten.    Van der Veen: Het  examen van die tijd verschilde nogal met dat van tegenwoordig.  De leerling deed aan het einde van het vierde jaar examen in 13 vakken.

Tegenwoordig doet een leerling examen in 6- 8 vakken. Het schriftelijk examen deden de leerlingen op het eiland, maar voor het mondelinge examen- ook voor vele vakken- moest iedereen naar de wal. Dat kostte de leerling twee dagen en voer de boot maar 1x per dag, dan zelfs drie dagen. Vaak ging dan een van de ouders mee. Wordt er tegenwoordig  heel wat af geklaagd door  docenten over  de hoeveelheid vergaderingen, vroeger was dat wel wat anders. Van der Veen: Er  waren natuurlijk net als nu, rapportvergaderingen. Heel af en toe werd er daarnaast wel eens tijdens schooltijd vergaderd. Maar eigenlijk was dat een  uitzondering. En als het gebeurde, was het met spijt. Zo biedt het hoofd der school  bij het jaarverslag  aan het gemeentebestuur van Terschelling  eens zijn excuses aan voor het feit dat er dat jaar driemaal vergaderd is tijdens schooltijd.    Van der Veen:  Of de jeugd van toen anders dan die van nu? Sluiter, het hoofd der school, liep ’s avonds nog al eens  door het dorp; als hij nog leerlingen op straat zag rondhangen, maande hij ze naar huis te gaan. De volgende ochtend gaf hij ze  een extra beurt bij het overhoren van huiswerk. Nou, dan bedachten ze zich wel de volgende keer. Leerlingen hadden in die tijd  wel eens bunkerfeesten en dan gebruikten  ze echt niet alleen drank . Op het eiland is altijd volop werk ,dus er waren er veel  met bijbaantjes in de horeca en winkels. Sommigen kwamen bekaf op school om daar uit te rusten.

Na 32 jaar bent u in 1990 gestopt. 78 jaar en nog steeds vitaal en actief. Hoe  is u dat gelukt?

Van der Veen: Ja, mijn vader is 99 jaar geworden. Ik ging altijd fluitend naar school. Mijn lievelingsvak was geschiedenis. Ik hield van vertellen over de oudheid. Zijn vrouw  Elly is tijdens het hele gesprek stil. Maar nu interrumpeert ze: De leerlingen hingen aan z’n lippen  hoor omdat ie zo mooi kon vertellen. Van der Veen: Ja, dat is waar. Ik mocht graag vertellen. M’n leven lang ben ik actief geweest: gymnastiekles geven bij EDO, 50 jaar betrokken bij de Brandaris wandeltochten, 40 jaar lid van ijsclub, 30 jaar bij de historische vereniging  Schylge myn lantse, 20 jaar bestuurslid bij de Rabobank, 20 jaar avondcursussen gegeven aan eilanders om het Middenstandsdiploma te halen. 32 jaar lesgeven en nooit een dag gemist wegens ziekte. Meesterlijk in Midsland.

Uit: Geluksvogel. Het eilandgevoel van Terschelling

Prijs: €15,90 Paperback 88 pagina’s( uitgave februari 2015) bij bol.com of in de boekhandel  of Ringbandversie (2013)  €11,50 incl. verzendkosten. Bestelling door storting op bankrekening NL 75 RABO 0300 4092 57 t.n.v. H.Tameling, met vermelding van naam en postadres.

One comment

  1. ja,meester vder veenkon super mooi vertellen,gaf ons geschiedenisles,heb een prachtige tijd gehad op de mulo,met aardige leraren,nu zondag 7 mei weer even naar mn eiland,mocht u dit voor 7 mei nog lezen geef svp het adres van meester vder veen,kan ik hem bezoeken,heb op terschelling een prachtige jeugd gehad.groetjes Wytzejager

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.