Op zoek naar de garnaal, deel 1

Geplaatst door

 

Op zoek naar de garnaal

Garnaal Noordzee

De kinderwereld is compleet als de fantasie werkelijkheid wordt. Laarzen aan, visnetje in de hand, lopen langs het strand en bij laag water de Noordzee in op zoek naar krabbetjes, garnalen en zeesterren. De bijvangst van schelpenmessen, zeewier en plastic neem je op de koop toe. Eenmaal volwassen blijven de herinneringen aan je jeugd zorgvuldig geconserveerd in de ladekast van je geheugen. Afscheid nemen van je fantasieën bevindt zich in een no go zone.

{62D6D02C-2FF6-4C4D-B35F-DE1DCB7BC40E}-SCN_0002
Vlieland, Veerhaven, 1958

Ik mijmer erover hoe zou het zijn als visser op zee, ik vraag me af wat je allemaal meemaakt op de Waddenzee aan boord van een garnalenkotter. Mijn fantasie werd nog sterker geprikkeld toen ik op zoek ging naar de beurtschipper die mij ooit als kind van de stad  Groningen naar het wad bracht. Het kleine veerdienstje van vijftig jaar geleden vaart nog steeds, als ZK 46, een garnalenkotter uit Zoutkamp. De garnalenvissers, de garnalenkotters, de garnalen, ze fascineren me. Dus duik ik in de wereld van de garnaal.

Zoutkamp is zo’n beetje wel het epicentrum van de garnaal. De Hollandse garnaal wel te verstaan. Gevangen in de Noordzee of in de  8000 vierkante kilometer Waddenzee van Nederland, Duitsland en Denemarken. Ik heb het dus niet over de Noordse garnaal ergens uit de buurt van Canada of  de inheemse en exotische garnalen uit de Atlantische of Indische Oceaan bij Suriname, Indonesië, Thailand of Columbia. De grijze, Hollandse garnaal dus, jarenlang op het menu van het tradiotionele kerstdiner bij ons thuis. Met blaadjes sla en veel saus.

Op de kop

Een hapje garnalen en je associatie met zilte zeeën, verre stranden en woelige baren is compleet. De geur van garnalen brengt me ver weg in mijn hoofd. Het eerste wat bij me opkomt als ik aan garnalen denk zijn de pellers in Marokko. Tonnen garnalen in de Noordzee en Waddenzee  door Nederlandse vissers uit  Den Oever, Urk of Zoutkamp gevangen die per vliegtuig naar een Afrikaans land worden vervoerd om daar gepeld te worden door mensen met hongerloontjes. De wereld op zijn kop als we het hebben over transportkilometers, foot prints en andere duurzaamheidscriteria. Er staat een boel op de kop in de garnalenwereld.

Stevig in de baard, doorgroefd gelaat, blauwe ijsmuts en idem dito schipperstrui. Het beeld van de zeevisser is van alle tijden. Zo lijkt het. Het is de buitenkant van een sterk veranderde wereld. De vissers van vandaag moeten mee met de vaart der volkeren, een vaart die herkenbaar is  aan trefwoorden als duurzame vangst- en productiemethoden, kwaliteitsmanagement, certificering, verdienmodellen en samenwerkingsverbanden. Of de man met de baard zo gelukkig wordt van die vaart der volkeren, vraag ik me in gemoede af.

Revolutie

Onder druk van natuurbeschermers en de politiek is in de zeevisserij de laatste twintig jaar een duurzaamheidrevolutie aan de gang. De mechanische kokkelvissers zijn na jarenlange vernietiging van de waddenbodem uitgekocht met gasopbrengsten en uit de Nederlandse wateren verdwenen. De uitputting van de vis populaties en -standen wordt aangepakt en de mossel- en garnalenvissers ontwikkelen nieuwe vangsttechnieken om de kwetsbare natuur op zee beter te beschermen.

De veranderingen zijn merkbaar en tastbaar. De Europese Unie bepaalt met haar Natura 2000 wetgeving de ruimte op zee voor de visserij, de Nederlandse overheid neemt vangst beperkende maatregelen. Zeeslagen tussen consumenten en producenten zijn niet van de lucht. In uniforme vergaderruimtes langs de snelwegen wordt stevig gepolderd tussen natuurbeschermers, vissers en wetenschappers. Uit het Waddenfonds worden de laatste jaren miljoenen beschikbaar gesteld om experimenteerprojecten uit te voeren. De consumenten worden viswijzer gemaakt met heuse PR campagnes en keurmerken. Bij de notarissen verschijnen de polderaars ten burele om in statuten nieuwe samenwerkingsvormen vast te leggen zoals de Stichting Verduurzaming Garnalenvisserij.

Mantra’s

Natuurbeschermers van de Waddenvereniging, Stichting Noordzee, Greenpeace en tientallen andere organisaties sluiten de visserijketen van producenten en consumenten in hun ideële armen. In de media verschijnen berichten over kleinschalige initiatieven als de Goede Vissers. De voedselmantra’s van onze tijd zijn lokaal, regionaal, duurzaam, biologisch, verantwoord. Zijn het waardevolle mantra’s? Deugen ze? Worden we er beter en gelukkiger van?  De Hollandse garnaal maakt heel wat in mij los. Bijzonder voor zo’n nietig grijs beestje uit Zoutkamp. Ik kom erop terug.

Voetnoot

Bronnen: AD, Ecomare Heiploeg Goede vissers, Visserijnieuws

Over mijn reis van stad tot wad met de ZK 46, het vroegere beurtschip dat op Schiermonnikoog voer lees https://overtwad.wordpress.com/2016/03/25 en in mijn bundel

P1010361

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.