De Boschplaat als inspiratiebron

Geplaatst door

reddingshuisje Terschelling

9 mei 2015 overleed kunstschilder Jan Murk de Vries. Ter herinnering aan hem hierbij het verhaal dat ik enkele jaren geleden over hem schreef.

De wadden inspireren gewone en ongewone mensen. Gewoon zijn de badgasten. Ongewoon zijn de kunstenaars. De wadden inspireren mensen. Ze geven energie. Je rust uit, je vergeet je zorgen, je maakt je hoofd leeg. De wadden spreken tot de verbeelding. Je wilt de wolken vastleggen, je wilt de zee schilderen, je wilt in een gedicht beschrijven welk gevoel je krijgt bij jouw wadden.

Als kind wou ik altijd de schelpen en de stenen meenemen vanwege hun kleur. Elke keer werd ik teleurgesteld omdat de kleur en de geur  op de wal na een paar weken hun betovering van het wad misten in mijn slaapkamertje.

Later probeerde ik de wolken en de golven die mij op het eiland zo fascineerden, vast te leggen met mijn amateurkiekjes. Kwamen de 36 opnames eenmaal uit de donkere kamer van de vakfotograaf, dan viel het resultaat altijd tegen. Wat ik in mijn hoofd had, kreeg ik niet op de gevoelige plaat. Mijn tekeningen van de duinen met hun altijd wuivende helmgras liet ik aan geen ander zien: het waren mijn gebrekkige pogingen om mijn herinneringen aan mijn wad vast te leggen.

Echte kunstenaars hebben daar allemaal geen last van. Die schrijven, die dichten, die schilderen, die tekenen, die fotograferen wat wij als gewone mensen niet zien.

Boschplaat

Hemelsbreed woont  de schilder Jan Murk de Vries vijf kilometer bij me vandaan. Hij woont achter de waddendijk in Firdgum, waar hij al jaren werkt als schilder, tekenaar, maker van ramen. En waar hij elk uur van de dag de waddenwind voelt, de waddenwolken kan zien en het wad ruikt. “Twintig kilometer hier vandaan begint de Boschplaat”, vertelt hij vol overgave in de voorkamer van wat eens in de 19e eeuw een dorpsschool was. “Aarde  en ruimte, ik ben er nog steeds  elke dag blij mee. Geen huisje, boompje, beestje, maar vrijheid. Zonder Boschplaat zou ik geen schilderij kunnen maken. De Boschplaat zit altijd in mijn hoofd als ik schilder. Het is dat gevoel van vrijheid wat mij inspireert. Je bent alleen gebonden aan de beperkingen van jezelf. Niet meer en niet minder.”

Jan Murk, geboren in 1919, komt zijn hele leven lang al op Terschelling. Minstens 1x per jaar. In zijn woonkamer vol kunstboeken hangt een tekening uit 1948 verbeeldend de stille plekjes van Hoorn in die tijd. Jan Murk was in  mei 1945 na de bevrijding van Friesland waarschijnlijk een van de eerste badgasten  die op Terschelling kwam. Het boek over Sil de strandjutter had zo’n grote indruk op hem gemaakt dat hij naar Terschelling wou. Hij herinnert zich als de dag van gisteren de overtocht met zo’n dertig mensen. Voorzien van een tentje liet hij zich door een man met paard en wagen naar Hoorn brengen. Zonder toestemming van welke autoriteit dan ook wou hij zijn tentje in de bossen van Hoorn opzetten.

Tekening

Het liep wat anders en hij kreeg onderdak bij de gastvrije familie Teitsma aan de Badweg. Hier werkte hij op een bovenkamertje aan minstens twee tekeningen per dag die gretig hun aftrek vonden bij de badgasten die een herinnering zochten. Een tekening als toeristisch cadeautje bij gebrek aan de mega hoeveelheid cadeautjes die er zestig  jaar later te koop zijn op het eiland. Elke tekening bracht het astronomische bedrag van 25 gulden op. Jan Murk kan er een paar maanden goed van leven. 65 jaar geleden: verlaten stranden, geen strandpaviljoens, landbouw, veeteelt, hier en daar een sporadische toerist. Aan het einde van de Badweg van Hoorn nog geen duinen, maar  een  grote vallei. Een storm in de jaren zeventig blies alles weg.

Na drie maanden verlaat Jan Murk eind augustus voor kort zijn eiland . Hij houdt er voor goed  een eigen geloof aan over, zijn geloof in de eeuwige  ruimte, een spirituele houding waarbij je in harmonie bent met jezelf.  Een mystieke houding maakt hij zich eigen, als mens opgaan in de kosmos. Het is een eeuwigdurend ritme, dat verandert en dat hetzelfde blijft  Het wad met zijn getijden als  paradoxale metafoor voor Het Leven. Dat gevoel, die houding  komt  van Terschelling.

Najaar ‘45 begint Jan Murk  aan zijn  grote ontdekkingstocht , als mens, als schilder, als docent tekenen. Terschelling is de rode draad. Een onmetelijk oeuvre is het tastbare bewijs. Zijn atelier, zijn website getuigen van de vitaliteit van de schepper uit Firdgum. Hij omschrijft veel van zijn kunstwerken als “eilandemoties”. Hij gaat niet de dorpen in, maar de natuur in. Jan Murk zoekt altijd de ruimte. In de wolken, in de duinen, op het strand.

( Verschenen in de bundel Geluksvogel. Het eilandgevoel van Terschelling)

P1000318

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.