Bunkerliefde

Geplaatst door

 

IMG_0920

In 1964 ging ik als jongetje van 12 jaar nieuwsgierig met mijn zomervriendjes naar de Wassermanbunker op het hoogste duin van Schiermonnikoog. De bunker stonk afschuwelijk naar urine en wij leverden ook vol overgave onze bijdrage aan de stank tegen de groen uitgeslagen muren vol gekrast met namen en data. We fantaseerden over wat hier in het donker allemaal wel niet gebeurt op het gebied van bloemen en bijtjes. In onze verbeelding zagen we een berg kapotjes, matrassen en afgedankt ondergoed. Geen historisch verantwoord informatiebord te bekennen. We speelden gewoon Engelse vliegeniers tegen die smerige moffen. Een paar jaar later werd de toegang tot de bunker gesloten en nu, vijftig jaar later wordt de ene bunker na de andere educatief en museaal opengesteld voor het publiek. Beton in de duinen op de Waddeneilanden is hot.

Beton is dood

Ik heb niks met beton. Hard, keihard, onveranderlijk, onnatuurlijk. Beton beweegt en verandert niet, aan beton zie je nauwelijks de tand des tijds. Beton is het tegenovergestelde van leven.  Hoe kan het dat op de dynamische Waddeneilanden de laatste jaren zo’n grote belangstelling is voor beton uit het verleden? De een na de andere bunker wordt met shovels en scheppen uitgegraven. Het verleden wordt korrel voor korrel ontsloten in de duinen van de Noordzeekust. Waar komt die behoefte aan betononthullingen toch vandaan? Eerst de feiten.

IMG_0931

Tiger

Wat opvalt is dat de betonbelangstelling op alle eilanden speelt, dat er tientallen vrijwilligers heel actief zijn met zand en puin uit de bunkers te verwijderen en dat het subsidiegeld tegen de plinten klotst zodat bunkers veranderen in musea. Op Terschelling is bijvoorbeeld de stichting Bunkerbehoud met tientallen vrijwilligers actief om de voormalige Duitse radarstelling Tiger voor het publiek open te stellen. Een megacomplex van meer dan honderd bunkers, waarin tijdens de Tweede Wereldoorlog ruim tweehonderd Duitse soldaten woonden en werkten. Vier bunkers op de Tigerstelling zijn aangewezen als projectbunkers die een museale functie hebben gekregen.  Met kranen en shovels is er al meer dan 4000 m3 zand verplaatst.

Vlieland

Op Vlieland zijn tientallen vrijwilligers bezig met de onthulling van Stelling 12H, een bunkercomplex dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezettingsmacht is aangelegd als onderdeel van de Atlantikwall. Het doel van deze stelling was het afslaan van een eventuele geallieerde landing op het strand van Vlieland. Dit soort stellingen zijn langs de gehele kust vanaf Noorwegen tot de grens van Spanje gebouwd, in totaal 5000 kilometer kustlijn versterkt met bunkers, kanonnen en mijnenvelden

Wasserman en Schlei

Elke bezoeker van Schiermonnikoog kent bij de Berkenplas op weg naar het strand de hoge bunker Wassermann. Na een stevige beklimming van het duin is een prachtig uitzicht over het wad richting Groninger kust de beloning. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwden de Duitse bezetters (ongeveer 600 soldaten)  meerdere bunkers in de duinen om het eiland te verdedigen tegen de geallieerden. Zij bouwden zelfs het bunkerdorp Schlei aan het einde van de Prins Bernhardweg, inclusief radarinstallaties, luchtafweergeschut en gecamoufleerde barakken. Op 11 juni 2009 is  dankzij vele vrijwilligers het Bunkermuseum Schlei geopend. Onlangs arriveerde de 25000ste bunkerbezoeker op Schier.

IMG_0923

Betonnen bunkers, een pleonasme van het zuiverste soort, zijn monumenten van de agressieve waanzin, gedenktekens van een episode uit onze geschiedenis die we eigenlijk zoveel mogelijk zouden willen begraven onder miljarden kubieke meters zand. Waarom leggen we in de duinen zo veel bloot uit het verleden? Is het de behoefte om iedereen te wijzen op de waanzin van vroeger, is het de verheerlijking van moed en dapperheid in de oorlog?  Is het de behoefte aan weer een publiekstrekker op een eiland? Of willen we gewoon allemaal onze fantasie prikkelen net als die pubers van vijftig jaar geleden op Schiermonnikoog?

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.